Een hold-up. Hoe anders moet je de ‘onderhandelingen’ in Kopenhagen omschrijven. De dag voor de wereld een halt aan catastrofale klimaatverandering zou moeten toeroepen duikt een gelekt document op. Dit onthult een kladversie van een overeenkomst die op een opwarming van 3 tot 3,9°C zou neerkomen, wat met de talrijke achterpoortjes en koolstoffraude die daar nog bovenop komt zou resulteren in iets dat alle niet-omgekochte wetenschappers omschrijven als een ‘worst case scenario’.

Alles boven 2°C opwarming, zo wordt algemeen aangenomen, zet een zichzelf versterkende opwarming in gang met gevolgen van apocalyptische proporties. Dit kladje zou dan plots moeten doorgaan voor een doorbraak van de mensheid in onze strijd tegen de klimaatverandering. Naomi Klein omschreef het terecht als het doodvonnis voor Afrika, dat nog meer als andere landen opwarmt en bovendien nog gevoeliger is.

Opvallend aan de onderhandelingen was hoe delegaties uit arme landen, die al maanden tot twee jaar met alle landen samen aan een onderhandelingstekst onder de VN werken, herhaaldelijk moesten toezien hoe een paar rijke landen volledig uit het niets met een eigen ‘compromistekst’ op de proppen kwamen. Hoe ‘vrienden van de voorzitter’ op informele wijze in gesloten ruimtes nadachten over hoe ze een gecamoufleerd doodvonnis alsnog door het strot van de arme landen zouden kunnen rammen.

Dat het hele proces ‘absoluut niet democratisch en niet inclusief was’, is dan ook niet echt uit de lucht gegrepen. Het moet des te pijnlijker geweest zijn om die woorden in de plenaire zitting aan te moeten horen uit de mond van Hugo Chavez, die zoals gewoonlijk geen blad voor de mond hield. Chavez herhaalde een slogan die hij buiten had gezien: ‘als het klimaat een bank was hadden jullie hem al lang gered’.

Obama gaf in zijn speech geen enkele toegeving, maar benadrukte wel dat hij het doodvonnis van Afrikaanse landen en kwetsbare eilanden koste wat koste wou komen tekenen en hij voegde er in niet mis te verstane woorden aan toe: take it or leave it. Voor de niet-ingewijden kwamen zijn woorden hier op neer: Onze inspanningen (4% reducties in 2020 t.o.v. 1990) zijn groot (de wetenschap acht 25-40% nodig) en als we jullie tegen 2020 genoeg geld geven om aan een paar dijken en doodskisten te knutselen (100 ipv 400 miljard dollar) dan mogen jullie al heel blij zijn. Opgelet: we geven jullie dat geld enkel en alleen als jullie vandaag jullie doodvonnis mee ondertekenen. Het leverde de Nobelprijswinnaar voor de Vrede meteen een stroom nominaties voor het fossiel van de dag op als land dat het meeste deed om de onderhandelingen te saboteren. Al is er nog discussie of alle rijke landen geen fossiel verdienen. Ook de EU heeft ook niets nieuw op tafel kunnen leggen, hoewel al lang voor de top duidelijk was dat er iets moest gebeuren. Ons eigen landje slaagde er in om tegen de sprong van -20% naar -30% te pleiten, in hoogst eigen naam van Leterme, want de ministers hadden zich nooit zo obstructief opgesteld. 

Dé grote teleurstelling is en blijft Obama. De arme man kan natuurlijk geen acht jaar achterstand opgelopen onder een zekere George W. Bush in één jaar inhalen, maar van een top als deze verwacht je toegevingen die verder gaan dan de loopgraven voor de start van de top. Frankrijk kreeg wat pluimen voor een pleidooi tegen vuile boekhoudkundige trucjes met bossen. China toonde de gevraagde flexibiliteit ivm de verificatie van de reducties op internationaal niveau. Brazilië nam opmerkelijk moedige standpunten in om de eigen uitstoot de reduceren, met of zonder geld van de rijke landen, wat op applaus onthaald werd. Ongeveer alle rijke vervuilende landen blonken uit in obstructie, manipulatie en greenwashing, met een meest on-eervolle vermelding voor Canada. Wat er vanavond laat of morgen ook uit de bus komt, alles wijst er op dat Kopenhagen ofwel geen deal ofwel een greenwash deal zal opleveren. In het geval van dat laatste rest ons één taak: tonen dat we weten dat het opgezet spel is.

Nergens wordt meer over luchtspiegelingen gepraat als op een netwerkingevent van koolstofonderhandelaars. Ik kreeg vandaag een uitnodiging binnen om deel te nemen aan zulke conferentie. Op 2 maart komen koolstofhandelaars uit de hele wereld samen in een poepsjieke serre in Amsterdam. Mensen van Chevron en andere megavervuilers praten er tussen de kaviaar en champagne over hun nieuwe cashkoe: de handel in gezuiverde lucht. Misschien kozen ze de serre om het imago van transparantie hoog te houden? Kan iemand mij de 1045 euro, excl. BTW, doneren voor de vroege inschrijvers? In ruil beloof ik na een dagje undercover bij de klimaatmaffia een sappig artikeltje te publiceren.